Glaucoom: symptomen, oorzaken en behandeling

Wat is glaucoom?

Bij glaucoom raakt de oogzenuw beschadigd — de kabel die alles wat je oog ziet naar je hersenen stuurt. Die schade begint vrijwel altijd aan de randen van het gezichtsveld en breidt zich langzaam uit. Omdat je hersenen ontbrekende randen lange tijd 'invullen', merk je er zelf vaak jarenlang niets van.

Een verhoogde oogdruk is de belangrijkste behandelbare risicofactor, maar niet de definitie: er bestaat glaucoom bij normale druk, en verhoogde druk zonder glaucoom.

Welke vormen van glaucoom bestaan er?

Openkamerhoekglaucoom is verreweg de meest voorkomende vorm in Nederland: de afvoer van het oogvocht verloopt geleidelijk moeizamer, de druk loopt langzaam op en de schade ontstaat sluipend.

Geslotenkamerhoekglaucoom is zeldzamer maar kan zich acuut aandienen: de afvoer raakt plotseling geblokkeerd. Een acute aanval — heftige oogpijn, rood oog, wazig zien, halo's rond licht, misselijkheid — is een spoedgeval: bel direct de huisarts of huisartsenpost.

Daarnaast bestaan normale-druk glaucoom (schade bij 'nette' drukwaarden) en zeldzame aangeboren en secundaire vormen (bijvoorbeeld na een oogontsteking of langdurig corticosteroïdgebruik).

Wie loopt meer risico?

Het risico stijgt met de leeftijd, en verder bij: glaucoom in de naaste familie, een verhoogde oogdruk, sterke bijziendheid, een dunner hoornvlies, en bij mensen van Afrikaanse of Aziatische afkomst (afhankelijk van de vorm). Wie meerdere van deze factoren heeft, verdient een lagere drempel voor periodieke controle.

Hoe wordt glaucoom ontdekt?

Niet aan klachten, maar bij onderzoek. Een goede glaucoomscreening combineert een oogdrukmeting (het liefst met hoornvliesdiktemeting), een beoordeling of scan van de oogzenuw en de zenuwvezellaag (OCT), en zo nodig een gezichtsveldonderzoek. Juist die combinatie maakt het verschil: elk onderzoek afzonderlijk kan geruststellend lijken terwijl het geheel iets anders vertelt.

Steeds meer optiekzaken maken standaard een OCT-scan bij de oogmeting. Laat je die maken, vraag dan altijd om het rapport — dat is jouw meetgegeven, en het verloop tussen scans is goud waard voor wie later ooit iets moet beoordelen.

Wat is eraan te doen?

Bestaande schade aan de oogzenuw herstelt niet — daarom draait alles om vroege ontdekking en het afremmen van verdere schade. De behandeling verloopt via de oogarts en richt zich vrijwel altijd op het verlagen van de oogdruk: met druppels, met een laserbehandeling (zoals SLT) of, als dat onvoldoende werkt, met een operatie.

De meeste mensen met tijdig ontdekt glaucoom behouden bruikbaar zicht voor het leven. Trouw druppelen en op controle blijven komen is daarbij ongeveer de helft van het werk.