Rode ogen: wanneer is het onschuldig en wanneer niet?

De rode vlek: een geknapt adertje

Zie je een scherp begrensde, egaal felrode vlek op het oogwit — vaak 's ochtends ontdekt, zonder pijn en zonder dat je er iets van merkt aan je zicht? Dat is vrijwel altijd een subconjunctivale bloeding: een gesprongen haarvaatje onder het bindvlies, het equivalent van een blauwe plek. Het kan komen door persen, niezen, hoesten of wrijven, en vaak is er geen aanwijsbare reden. Het ziet er indrukwekkend uit, is onschuldig en trekt in één à twee weken weg. Alleen bij herhaling zonder reden, of als je bloedverdunners gebruikt en het vaak gebeurt, is overleg met de huisarts zinvol.

Beide ogen rood, branderig of jeukend

Diffuse roodheid in beide ogen met branderigheid, zandgevoel of jeuk past bij de grote drie: droge ogen, irritatie (rook, chloor, wind, schermwerk) en allergie. Jeuk als hoofdklacht wijst sterk richting allergie, zeker met niezen of een kriebelneus erbij. Deze oorzaken zijn hinderlijk maar niet bedreigend; kunsttranen, koele kompressen en bij allergie antihistaminica helpen doorgaans goed.

Eén rood oog met afscheiding

Een rood oog met plakkende oogleden ('s ochtends dichtgeplakt) en pus of slijm past bij een infectieuze bindvliesontsteking (conjunctivitis). Die is meestal viraal en gaat vanzelf over; hygiëne (handen wassen, eigen handdoek) beperkt besmetting. Bij veel pus, weinig verbetering na een week, of bij een kwetsbare gezondheid kan de huisarts meekijken en zo nodig druppels voorschrijven. Over conjunctivitis hebben we een aparte, uitgebreidere uitleg.

De signalen die het verhaal veranderen

Er is een klein aantal combinaties waarbij een rood oog géén kwestie van afwachten is. Onthoud ze als de vier V's niet — onthoud ze als vragen: Doet het écht pijn (diepe pijn, niet alleen branderig)? Verdraag je fel licht slecht? Zie je waziger dan normaal? En: draag je contactlenzen?

Pijn plus lichtschuwheid past bij een ontsteking dieper in het oog (bijvoorbeeld uveïtis) of een hoornvliesbeschadiging. Een rood oog bij een contactlensdrager verdient altijd een lage drempel: een hoornvliesinfectie kan snel gaan en de lens moet direct uit. En de zeldzame maar urgente uitschieter: één rood, hard aanvoelend oog met hevige pijn, wazig zien, halo's rond licht en misselijkheid — dat beeld past bij een acute glaucoomaanval en is een reden om direct de huisarts of huisartsenpost te bellen.

Wat kun je zelf doen?

Bij branderige, geïrriteerde ogen: kunsttranen (zonder conserveermiddel bij frequent gebruik), niet wrijven, make-up en lenzen even laten staan. Bij allergie: koele kompressen en zo nodig antihistaminica. Wat je beter laat: 'roodheid-weg'-druppels die vaatjes samenknijpen — ze maskeren het beeld, drogen het oog verder uit en geven rebound-roodheid als je stopt. En bij elk van de bovengenoemde alarmsignalen: niet zelf dokteren, wel laten kijken.